با توجه به افزایش چشمگیر بیماریهای غیرواگیر در کشور، متخصصان حوزه سلامت نسبت به فراموش شدن اهمیت بهداشت و خودمراقبتی هشدار میدهند. بیتوجهی به پیشگیری نه تنها سلامت فردی را تهدید میکند، بلکه باعث تحمیل هزینههای هنگفت درمانی به نظام سلامت میشود. دکتر مهشید چایچی، سرپرست معاونت توسعه سلامت دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت، با اشاره به این بحران، بر ضرورت بازگرداندن رویکردهای پیشگیرانه و آموزش سبک زندگی سالم مبتنی بر طب ایرانی تأکید کرد.
اهمیت پیشگیری و خودمراقبتی
پیشگیری، حلقه مفقوده نظام سلامت کنونی است. بسیاری از بیماریهای غیرواگیر مانند دیابت، فشار خون، چربی خون و چاقی، اگر با برنامههای پیشگیرانه و اصلاح سبک زندگی کنترل شوند، نیازی به درمانهای پرهزینه پیدا نمیکنند. دکتر چایچی میگوید: «توجه به آموزشهای بهداشتی و خودمراقبتی، میتواند مانع از بروز این بیماریها شود و بخش قابل توجهی از هزینههای هنگفت درمانی را کاهش دهد.»
خودمراقبتی به معنای مراقبت فعال و آگاهانه از سلامت فردی است، نه مصرف خودسرانه دارو یا خوددرمانی که گاهی با خطرات جدی و عوارض طولانیمدت همراه است. اقدامات خودمراقبتی شامل رعایت رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، مدیریت استرس و خواب کافی است و باید بر اساس اصول علمی و شخصیسازی شده انجام شود.
طب ایرانی و بازگشت به اصول پیشگیری
طب ایرانی به عنوان یک مکتب جامع سلامت، با تکیه بر اصول ششگانه سبک زندگی سالم (سته ضروریه)، برنامههای فردمحور برای حفظ و ارتقای سلامت ارائه میدهد. این طب با بررسی مزاج، شرایط زیستی، اقلیم، فصل و وضعیت روانی هر فرد، توصیههای شخصیسازی شدهای برای خوراک، نوشیدنی، خواب، بیداری، فعالیت بدنی و مدیریت استرس ارائه میکند. دکتر چایچی توضیح میدهد که این رویکرد، خودمراقبتی فعال را به یک ابزار واقعی و مؤثر برای پیشگیری از بیماریها تبدیل میکند.
طب ایرانی نه تنها به عنوان یک دانش نظری بلکه به شکل عملی، امکان طراحی برنامه سلامت فردی را فراهم میآورد. ایجاد شناسنامه سبک زندگی بر اساس طب ایرانی برای هر فرد، ضمن آموزش مداوم، توانمندسازی بیمار را در مدیریت سلامت شخصی ممکن میسازد و باعث کاهش نیاز به درمانهای پرهزینه میشود.
تبعات غفلت از خودمراقبتی و خوددرمانی
دکتر چایچی هشدار میدهد که خوددرمانی و استفاده نابجا از داروها، به ویژه داروهای شیمیایی و قوی، میتواند عوارض جدی مانند اختلالات کبدی و کلیوی، فشار خون بالا، مشکلات گوارشی و وابستگی دارویی ایجاد کند. این هزینهها نه تنها بر فرد، بلکه بر کل نظام سلامت فشار وارد میکند. بنابراین، تمایز بین خودمراقبتی علمی و خوددرمانی غیرعلمی بسیار مهم است.
اقدامات وزارت بهداشت برای ترویج خودمراقبتی
دفتر طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت برنامههایی برای توانمندسازی پزشکان خانواده و آموزش جامعه در زمینه سبک زندگی سالم بر اساس طب ایرانی طراحی کرده است. در این برنامهها، افراد با مراجعه به مراکز بهداشت، شناسنامه سلامت دریافت میکنند و توصیههای کاربردی و شخصیسازی شده برای تغذیه، فعالیت بدنی و مدیریت استرس به آنها ارائه میشود. این رویکرد در چارچوب نظام ارجاع و ارائه خدمات کمهزینه، به ویژه در مناطق محروم، نقش کلیدی در پیشگیری و کاهش هزینههای درمانی دارد.
نتیجه گیری
دکتر چایچی تأکید میکند که بازگشت نگاه به پیشگیری و احیای مسائل بهداشتی میتواند جامعهای سالمتر و نظام سلامت کارآمدتری ایجاد کند. طب ایرانی با ارائه نقشه راه خودمراقبتی برای هر فرد، امکان زندگی سالمتر و پیشگیری فعال از بیماریها را فراهم میآورد. ارتقای آگاهی عمومی، انتخاب سبک زندگی مناسب و استفاده از اصول طب ایرانی، میتواند هزینههای درمانی را کاهش دهد و کیفیت زندگی افراد را بهبود بخشد. این رویکرد، راهکار عملی برای مقابله با بحران هزینههای سرسامآور درمان و شیوع بیماریهای غیرواگیر در جامعه است.
