اسپیرولینا یکی از ریزجلبک های خوراکی شناخته شده است که به دلیل ترکیبات مغذی و خواص آنتی اکسیدانی، در سال های اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. مطالعات مختلف، ظرفیت احتمالی این ماده را برای حمایت از سلامت بدن بررسی کرده اند.
یکی از زمینه های مورد توجه، تاثیر اسپیرولینا بر عملکرد کبد و تغییرات آنزیم های مرتبط با این اندام است. پژوهشی روی موش های سوری نشان داده است که مصرف خوراکی اسپیرولینا می تواند سطح برخی آنزیم های کبدی را کاهش دهد؛ یافته ای که البته برای تایید اثر مشابه در انسان، به بررسی های بیشتری نیاز دارد.
اسپیرولینا چیست و چرا برای سلامت کبد اهمیت دارد؟
اسپیرولینا نوعی ریزجلبک خوراکی است که به دلیل برخورداری از پروتئین، آهن، برخی ویتامین های گروه B و ترکیبات زیست فعال، به عنوان مکمل غذایی شناخته می شود. یکی از ترکیبات مهم آن فیکوسیانین است که در فعالیت آنتی اکسیدانی اسپیرولینا نقش دارد.
آنتی اکسیدان ها به مقابله با اثر رادیکال های آزاد کمک می کنند. رادیکال های آزاد مولکول هایی هستند که در صورت افزایش بیش از حد می توانند به اجزای سلولی آسیب برسانند. این فرایند که با عنوان استرس اکسیداتیو شناخته می شود، در بررسی برخی مشکلات و آسیب های بافتی اهمیت دارد.
به همین دلیل، پژوهشگران در حال بررسی این موضوع هستند که آیا ترکیبات موجود در اسپیرولینا می توانند به حفظ سلامت سلول ها، از جمله سلول های کبدی، کمک کنند یا خیر. البته وجود ترکیبات آنتی اکسیدانی به تنهایی به معنای اثبات اثر درمانی این مکمل نیست و نتیجه گیری قطعی به شواهد علمی بیشتری نیاز دارد.
پژوهش درباره تاثیر اسپیرولینا بر آنزیم های کبدی چگونه انجام شد؟
در پژوهشی با هدف بررسی اثر مصرف خوراکی اسپیرولینا بر شاخص های کبدی، امیر کشاورزی نژاد از گروه دامپزشکی دانشکده دامپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی کازرون، با همکاری دانشگاه علوم پزشکی آجا، تاثیر این ریزجلبک را در موش های سوری نر بررسی کرد.
در این مطالعه، ۱۲ موش سوری نر بالغ به صورت تصادفی به دو گروه شش تایی تقسیم شدند. گروه نخست نرمال سالین دریافت کرد، در حالی که گروه دوم روزانه به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، ۶۰۰ میلی گرم اسپیرولینا دریافت کرد. این مداخله به مدت ۲۰ روز و از راه خوراکی ادامه یافت.
پس از پایان دوره، از حیوانات خون گیری شد و پژوهشگران سطح سه آنزیم AST، ALT و ALP را در سرم خون اندازه گیری کردند. سپس نتایج دو گروه با استفاده از روش آماری مقایسه شد تا مشخص شود تغییرات مشاهده شده از نظر آماری معنادار هستند یا خیر.
نتایج مطالعه چه چیزی را نشان داد؟
بر اساس نتایج گزارش شده در فصلنامه علوم پیراپزشکی و بهداشت نظامی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی آجا، مصرف اسپیرولینا با کاهش معنادار سطح AST و ALT همراه بود. این یافته نشان می دهد که در شرایط آزمایش، دریافت این ریزجلبک با تغییر برخی شاخص های مرتبط با وضعیت سلول های کبدی ارتباط داشته است.
کاهش این دو آنزیم می تواند با کاهش نشت آنها از سلول ها به جریان خون سازگار باشد، اما به تنهایی ثابت نمی کند که بافت کبد به طور کامل محافظت شده یا عملکرد آن بهبود یافته است. برای رسیدن به چنین نتیجه ای، بررسی شاخص های بیشتر و ارزیابی مستقیم وضعیت بافت کبد اهمیت دارد.
در مقابل، پژوهشگران تغییر معناداری در سطح ALP مشاهده نکردند. بنابراین، اثر گزارش شده در این مطالعه برای همه آنزیم های بررسی شده یکسان نبود. این تفاوت می تواند سرنخی برای طراحی پژوهش های بعدی درباره چگونگی اثر اسپیرولینا بر بخش های مختلف عملکرد کبد باشد.
آیا اسپیرولینا می تواند از کبد محافظت کند؟
نتایج این مطالعه با این فرضیه سازگار است که اسپیرولینا ممکن است بر برخی شاخص های مرتبط با سلامت کبد اثر بگذارد. ترکیبات آنتی اکسیدانی این ریزجلبک نیز از نظر زیستی، یکی از مسیرهای احتمالی برای توضیح چنین اثری به شمار می روند. با این حال، پژوهش مورد بحث به تنهایی سازوکار دقیق این تغییرات را مشخص نکرده است.
نکته مهم این است که آزمایش روی تعداد محدودی موش انجام شده و دوره مداخله نیز فقط ۲۰ روز بوده است. علاوه بر این، حیوانات در شرایط مشخص آزمایشگاهی بررسی شده اند. بنابراین، نمی توان نتایج را مستقیما به انسان تعمیم داد یا بر اساس آنها برای درمان بیماری های کبدی، مصرف اسپیرولینا را توصیه کرد.
برای روشن شدن اثر واقعی این مکمل، به مطالعات گسترده تر نیاز است؛ مطالعاتی که دوزهای مختلف، مدت مصرف، شاخص های بیشتر سلامت کبد و در نهایت ایمنی و اثربخشی آن در انسان را بررسی کنند.
نکات مهم درباره مصرف اسپیرولینا
اسپیرولینا به عنوان مکمل غذایی عرضه می شود، اما طبیعی بودن یک ماده لزوما به معنای بی خطر بودن آن برای همه افراد نیست. کیفیت محصول، شرایط تولید، میزان مصرف و وضعیت سلامت مصرف کننده می توانند در ارزیابی ایمنی آن نقش داشته باشند.
افرادی که بیماری کبدی دارند یا دارو مصرف می کنند، بهتر است پیش از استفاده از مکمل ها با پزشک مشورت کنند. همچنین، اسپیرولینا نباید جایگزین تشخیص پزشکی، درمان تجویز شده یا پیگیری آزمایش های کبدی شود. کاهش یا افزایش آنزیم ها باید در کنار علائم، سابقه پزشکی و سایر نتایج آزمایشگاهی تفسیر شود.
جمع بندی
پژوهشی روی ۱۲ موش سوری نر نشان داد که مصرف روزانه اسپیرولینا با دوز ۶۰۰ میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، به مدت ۲۰ روز، سطح AST و ALT را به طور معناداری کاهش داد، اما تغییر معناداری در ALP ایجاد نکرد. این نتایج می توانند زمینه ای برای بررسی بیشتر ظرفیت احتمالی اسپیرولینا در حمایت از سلامت کبد فراهم کنند.
با وجود این، یافته های یک مطالعه حیوانی برای اثبات اثر محافظتی یا درمانی این ریزجلبک در انسان کافی نیست. در حال حاضر، مهم ترین نتیجه این پژوهش آن است که اسپیرولینا می تواند بر برخی شاخص های آزمایشگاهی کبد در مدل حیوانی اثر بگذارد؛ موضوعی که برای مشخص شدن اهمیت بالینی آن، به تحقیقات بیشتر نیاز دارد.
