۸ علت سوزش گلو بدون سرماخوردگی؛ از رفلاکس معده تا آلرژی

سوزش گلو همیشه به معنای ابتلا به سرماخوردگی نیست. گاهی این مشکل به دلیل رفلاکس اسید معده، حساسیت های محیطی، خشکی هوا یا بیماری هایی ایجاد می شود که مستقیما دستگاه تنفسی را درگیر نمی کنند. شناخت علت سوزش گلو و توجه به علائم همراه آن کمک می کند تا روش مناسب برای تسکین ناراحتی انتخاب شود و در صورت نیاز، درمان پزشکی به موقع انجام گیرد.

برخی از علت های سوزش گلو با مراقبت های خانگی برطرف می شوند، اما در مواردی مانند عفونت های باکتریایی، التهاب مری یا مشکلات پایدار در بلع، بررسی پزشکی ضروری است. در ادامه، ۸ علت شایع سوزش گلو و راه های تشخیص و کنترل آنها را بررسی می کنیم.

1. عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی

عفونت های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا از دلایل رایج التهاب و سوزش گلو هستند. این عفونت ها ممکن است در ابتدا فقط با خشکی یا احساس خراشیدگی در گلو ظاهر شوند و سپس علائم دیگری ایجاد کنند. بنابراین، حتی اگر در شروع بیماری نشانه های معمول سرماخوردگی وجود نداشته باشد، احتمال عفونت ویروسی کاملا منتفی نیست.

علائم همراه این عفونت ها معمولا شامل موارد زیر است:

• آبریزش یا گرفتگی بینی
• سرفه و سردرد
• خستگی و بدن درد
• تب یا احساس ناخوشی عمومی

استراحت، نوشیدن مایعات کافی و غرغره آب نمک ولرم می توانند به کاهش ناراحتی کمک کنند. عسل نیز برای تسکین سرفه در افراد بالای یک سال مفید است. آنتی بیوتیک ها بر ویروس ها اثری ندارند و نباید بدون تشخیص پزشک مصرف شوند.

۲. التهاب لوزه ها

لوزه ها بخشی از دستگاه ایمنی بدن هستند که در دو طرف بخش پشتی گلو قرار دارند. عفونت های ویروسی و گاهی باکتریایی می توانند باعث التهاب و تورم لوزه ها شوند. این وضعیت که به آن التهاب لوزه گفته می شود، ممکن است با سوزش گلو، درد هنگام بلع و احساس ناراحتی در ناحیه گردن همراه باشد.

علائم احتمالی التهاب لوزه عبارت اند از:

• قرمزی و تورم لوزه ها
• درد هنگام بلع غذا یا نوشیدنی
• تب و سردرد
• تورم غدد لنفاوی گردن
• ایجاد لکه های سفید روی لوزه ها در برخی موارد

بیشتر موارد ناشی از ویروس با مراقبت های حمایتی بهبود پیدا می کنند. اگر احتمال عفونت باکتریایی مطرح باشد، پزشک ممکن است آزمایش درخواست کند و در صورت نیاز درمان مناسب را تجویز کند.

۳. رفلاکس اسید معده

رفلاکس معده به مری زمانی اتفاق می افتد که محتویات معده به سمت مری باز می گردند. رسیدن اسید و سایر محتویات معده به بخش های بالاتر می تواند گلو را تحریک کند و باعث سوزش، گرفتگی صدا یا سرفه خشک شود. در برخی افراد، علائم گلو حتی بدون سوزش واضح معده بروز می کنند.

نشانه های مرتبط با رفلاکس عبارت اند از:

• احساس سوزش در گلو یا پشت جناغ
• مزه ترش یا تلخ در دهان
• سرفه خشک و گرفتگی صدا
• احساس وجود توده در گلو
• تشدید علائم پس از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن

برای کاهش علائم، بهتر است تا حدود سه ساعت پس از غذا خوردن دراز نکشید، وعده های غذایی را متعادل نگه دارید و خوراکی هایی را که علائم شما را تشدید می کنند شناسایی کنید. اگر رفلاکس مداوم است یا با دشواری در بلع همراه می شود، مراجعه به پزشک ضروری است.

۴. گلودرد استرپتوکوکی

گلودرد استرپتوکوکی نوعی عفونت باکتریایی است که می تواند باعث درد شدید و ناگهانی گلو شود. این بیماری معمولا با تب، درد هنگام بلع و تورم لوزه ها همراه است. برخلاف بسیاری از عفونت های ویروسی، سرفه و آبریزش بینی در این بیماری کمتر دیده می شوند؛ با این حال، تنها بر اساس علائم نمی توان تشخیص قطعی داد.

نشانه های احتمالی این عفونت شامل موارد زیر است:

• شروع ناگهانی گلودرد
• تب و درد هنگام بلع
• تورم غدد لنفاوی جلوی گردن
• قرمزی لوزه ها و گاهی لکه های سفید

در صورت شک به عفونت استرپتوکوکی، ممکن است آزمایش سریع یا کشت گلو لازم باشد. اگر عفونت باکتریایی تایید شود، پزشک آنتی بیوتیک تجویز می کند. مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک نه تنها ضروری نیست، بلکه می تواند به افزایش مقاومت میکروبی کمک کند.

۵. مونونوکلئوز عفونی

مونونوکلئوز عفونی بیماری ای است که اغلب با ویروس اپشتین بار ارتباط دارد و در نوجوانان و جوانان بیشتر دیده می شود. این بیماری ممکن است با گلودرد قابل توجه، تب و خستگی شدید همراه باشد. برخلاف یک گلودرد ساده، خستگی ناشی از مونونوکلئوز می تواند برای چند هفته یا حتی بیشتر ادامه پیدا کند.

علائم رایج این بیماری عبارت اند از:

• گلودرد و تورم لوزه ها
• تب
• بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن
• خستگی شدید و طولانی
• گاهی بزرگ شدن طحال

درمان معمولا بر استراحت، مصرف مایعات و کنترل علائم متمرکز است. از آنجا که در برخی بیماران طحال بزرگ می شود، باید تا زمان تایید پزشک از ورزش های برخوردی و فعالیت هایی که خطر ضربه به شکم دارند پرهیز کرد.

۶. سندرم سوزش دهان

سندرم سوزش دهان با احساس سوزش، گزگز یا درد در زبان، لب ها و بخش های مختلف دهان مشخص می شود. برخی افراد همزمان احساس خشکی دهان یا تغییر در حس چشایی دارند. این سندرم با سوزش گلو به تنهایی یکسان نیست، اما به دلیل شباهت برخی نشانه ها می تواند در بررسی ناراحتی های دهان و ناحیه حلق مطرح شود.

علت این مشکل همیشه مشخص نیست و گاهی لازم است عوامل زمینه ای بررسی شوند. خشکی دهان، بعضی داروها، مشکلات دهان و دندان و کمبود برخی مواد مغذی می توانند در ارزیابی اولیه اهمیت داشته باشند.

اگر احساس سوزش دهان مداوم است، بهتر است برای بررسی علت به پزشک یا دندان پزشک مراجعه کنید. نوشیدن آب و استفاده از نوشیدنی های خنک ممکن است به طور موقت ناراحتی را کاهش دهد، اما درمان اصلی به علت مشکل بستگی دارد.

۷. التهاب مری

التهاب مری یا ازوفاژیت ممکن است بر اثر رفلاکس اسید معده، مصرف بعضی داروها، عفونت ها یا ازوفاژیت ائوزینوفیلیک ایجاد شود. در نوع ائوزینوفیلیک، تجمع نوعی گلبول سفید به نام ائوزینوفیل در دیواره مری باعث التهاب می شود. این بیماری اغلب با زمینه های آلرژیک ارتباط دارد.

علائم احتمالی التهاب مری عبارت اند از:

• سوزش یا درد پشت جناغ
• درد هنگام بلع
• احساس گیر کردن غذا در گلو یا قفسه سینه
• دشواری در بلع، به ویژه غذاهای جامد

در صورت تداوم علائم، بررسی پزشکی ضروری است. تشخیص ازوفاژیت ائوزینوفیلیک ممکن است به آندوسکوپی و نمونه برداری از مری نیاز داشته باشد. درمان نیز بر اساس علت زمینه ای انتخاب می شود. اگر غذا در مری گیر کرده و فرد قادر به بلع آب دهان نیست، باید فورا به اورژانس مراجعه کند.

۸. آلرژی، خشکی هوا و محرک های محیطی

خشکی هوا، دود سیگار، آلودگی و مواد شیمیایی محرک می توانند مخاط گلو را تحریک کنند. آلرژی نیز ممکن است با ایجاد ترشحات پشت بینی، سرفه و احساس خراشیدگی یا سوزش گلو همراه شود. تنفس از راه دهان، به ویژه هنگام خواب یا در زمان گرفتگی بینی، می تواند خشکی گلو را تشدید کند.

برای کاهش تحریک گلو می توان اقدامات زیر را انجام داد:

• نوشیدن آب کافی در طول روز
• دوری از دود سیگار و بوهای تند
• استفاده از دستگاه بخور تمیز در محیط خشک
• شست وشوی بینی با محلول نمکی آماده
• کاهش تماس با مواد حساسیت زای شناخته شده

اگر علائم مرتب تکرار می شوند یا با خس خس سینه، تنگی نفس یا تورم لب ها و زبان همراه هستند، باید ارزیابی پزشکی انجام شود. تنگی نفس یا تورم سریع دهان و گلو می تواند نشانه واکنش آلرژیک شدید باشد و به رسیدگی اورژانسی نیاز دارد.

جمع بندی

سوزش گلو بدون سرماخوردگی می تواند علت های مختلفی داشته باشد؛ از رفلاکس اسید معده و آلرژی گرفته تا التهاب لوزه ها، عفونت های باکتریایی و التهاب مری. توجه به علائم همراه، مدت ناراحتی و شرایطی که سوزش در آنها تشدید می شود، به شناسایی علت احتمالی کمک می کند.

اگر علائم خفیف باشند، روش های خانگی ممکن است ناراحتی را کاهش دهند. با این حال، سوزش مداوم، دشواری در بلع یا نشانه های هشداردهنده نباید نادیده گرفته شوند. این مطلب برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص و درمان پزشک نیست.