زردی نوزادان یکی از شایعترین شرایط در دوران پس از تولد است که معمولاً نگرانی والدین را برمیانگیزد. با وجود اطلاعات فراوان در شبکههای اجتماعی و اطرافیان، بسیاری از باورهای نادرست درباره علت زردی و نقش تغذیه مادر در دوران بارداری وجود دارد. در این مقاله، به بررسی علمی این باورها، علل واقعی زردی و راهکارهای مؤثر پیشگیری و درمان میپردازیم تا والدین با اطلاعات درست تصمیمگیری کنند.
باور های غلط درباره تغذیه مادر و زردی نوزاد
تعداد زیادی از مادران باردار بر این باورند که مصرف برخی خوراکیها مانند تخممرغ، زردچوبه، لبنیات، کاچی یا غذاهای زردرنگ در سهماهه سوم بارداری میتواند باعث زردی نوزاد شود. این باورها هیچ پشتوانه علمی معتبری ندارند و اجتناب خودسرانه از گروههای غذایی مهم میتواند موجب کمبود مواد مغذی، کاهش سلامت مادر و اختلال در رشد جنین شود.
- مصرف قرص آهن در ماه آخر بارداری باعث زردی نوزاد نمیشود و متوقف کردن آن میتواند سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد.
- تغذیه دوران بارداری باید متنوع و متعادل باشد و شامل همه گروههای غذایی به همراه مکملهای ضروری مانند آهن و اسیدفولیک تحت نظر پزشک باشد.
علل واقعی زردی نوزادی
زردی در نوزادان عمدتاً به دلیل افزایش سطح بیلیروبین در خون رخ میدهد. بیلیروبین محصول تجزیه گلبولهای قرمز است که بهطور طبیعی توسط کبد پردازش و از طریق ادرار و مدفوع دفع میشود. در نوزادان، بهویژه نوزادان نارس، کبد و سیستم گوارش هنوز کامل نشدهاند و دفع بیلیروبین با تأخیر انجام میشود، که منجر به زرد شدن پوست و چشمها میشود.
- حدود ۶۰ درصد نوزادان رسیده و ۸۰ درصد نوزادان نارس در هفته اول تولد زردی فیزیولوژیک را تجربه میکنند.
- تغذیه ناکافی در روزهای اولیه پس از تولد ممکن است موجب افزایش بیلیروبین شود؛ افزایش دفعات شیردهی و اطمینان از تغذیه کافی نوزاد، یکی از راهکارهای مؤثر پیشگیری و کاهش زردی است.
خطرات زردی شدید و درمان های علمی
اگر زردی از نوع شدید یا پاتولوژیک باشد و به موقع درمان نشود، میتواند خطرات جدی برای سیستم عصبی نوزاد ایجاد کند و حتی به آسیب مغزی منجر شود. خوشبختانه روشهای مؤثر علمی برای کاهش سطح بیلیروبین وجود دارد که در مراکز درمانی قابل انجام هستند.
- فتوتراپی یا نوردرمانی، که با تابش نور مخصوص باعث کاهش بیلیروبین خون میشود.
- در موارد شدید، تعویض خون تحت نظر پزشک ممکن است ضروری باشد.
- والدین باید در صورت مشاهده علائمی مانند زردی گسترده بدن، زردی سفید چشمها، تب، اختلال در تغذیه، خوابآلودگی شدید، تحریکپذیری غیرعادی یا قوس دادن بدن نوزاد، فوراً به پزشک مراجعه کنند.
جمع بندی
زردی نوزادی یک پدیده شایع و اغلب طبیعی است که ارتباط مستقیم با نوع تغذیه مادر در دوران بارداری ندارد. باورهای نادرست درباره حذف برخی خوراکیها و مکملها میتواند سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد. پیشگیری و درمان صحیح زردی با شیردهی منظم، پایش سطح بیلیروبین و مراجعه به پزشک در مواقع ضروری امکانپذیر است.
والدین باید به جای اعتماد به توصیههای غیرعلمی، برای دریافت مشاوره تغذیهای و مراقبتهای پس از تولد، به مراکز بهداشتی و کارشناسان تغذیه مراجعه کنند تا سلامت نوزاد و مادر به بهترین شکل حفظ شود.
